~Maciej Jojczyk, Brightspot

W poprzednich artykułach z cyklu „Akwizycja sieci telekomunikacyjnej” opisane zostały podstawowe założenia audytu sieci na potrzeby jej zakupu (https://inetgroupinews.com/2021/03/24/audyt-sieci/), szczegółowe aspekty działania firmy telekomunikacyjnej, które podlegają audytowi (https://inetgroupinews.com/2021/03/31/zakres-audytu/) a także podstawowe zagadnienia związane z umową sprzedaży sieci (https://inetgroupinews.com/2021/04/14/umowa-sprzedazy/). Ostatnim tematem, który zamierzamy omówić w niniejszym cyklu, jest kwestia opodatkowania transakcji sprzedaży sieci telekomunikacyjnej. 

Zacznijmy od twierdzenia oczywistego – dochody uzyskane przez sprzedającego z tytułu sprzedaży sieci podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Co jest mniej oczywiste to fakt, że do kwestii sprzedaży sieci stosują się również regulacje dotyczące podatku VAT, podatku od czynności cywilnoprawnych a także podatków lokalnych takich jak podatek od nieruchomości. Zważywszy na możliwy poziom obciążeń fiskalnych transakcji oraz fakt, że obowiązek zapłaty niektórych podatków może spoczywać również na kupującym, konsekwencje podatkowe sprzedaży sieci powinny zostać poddane gruntownej analizie przez obie strony umowy.

Podatek dochodowy – płaci sprzedający

Podatek dochodowy obciąża sprzedającego. Nie ma tutaj znaczenia czy przedmiotem transakcji jest sprzedaż udziałów, przedsiębiorstwa czy też rzeczy, które statusu przedsiębiorstwa nie mają. Struktura opodatkowania jest najprostsza, kiedy sprzedającym jest podmiot, który ma być ostatecznym beneficjentem transakcji. Sytuacja taka ma miejsce, gdy sieć jest sprzedawana z poziomu jednoosobowej działalności gospodarczej właściciela lub w ramach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w postaci udziałów w tej spółce. Rzecz jest bardziej skomplikowana, kiedy w wyniku sprzedaży środki nie trafiają od razu do ostatecznego beneficjent ale do podmiotu, przez który kontrolował on sieć pośrednio – to jest na przykład do spółki, której był on wspólnikiem. W takiej sytuacji, w pierwszej kolejności podatek dochodowy zapłaci spółka, a w następnej beneficjent o ile zdecyduje się on pozyskać środki do własnej dyspozycji np. poprzez wypłatę dywidendy albo likwidację spółki.  

Sprzedaż sieci w formie przedsiębiorstwa lub zbioru rzeczy, które przedsiębiorstwem nie są, jest opodatkowana co do zasady tak, jak dochody z działalności gospodarczej sprzedającego. Analogiczne zastosowanie znajduje tutaj stawka opodatkowania, termin płatności podatku lub ewentualnych zaliczek oraz obowiązki sprawozdawcze związane powstaniem przychodu. W szczególny sposób ustalany jest natomiast koszt uzyskania przychodu. Następuje to w zależności od sposobu w jaki sieć została wybudowana lub nabyta, poziomu zamortyzowania sieci, wydatków związanych z jej wybudowaniem lub nabyciem oraz innych czynników. Należy zwrócić uwagę na to, że w przypadku nieadekwatnego doboru terminu zapłaty za sieć, może się okazać, że obowiązek podatkowy powstanie wcześniej niż podatnik otrzyma swoje wynagrodzenie i w konsekwencji będzie musiał uiścić podatek z własnej kieszeni.

Sprzedaż sieci w postaci udziałów w Spółce z o.o. jest opodatkowana stała stawką podatku dochodowego w wysokości 19%. Podstawą opodatkowania jest przychód z tytułu sprzedaży udziałów pomniejszony o koszty jego uzyskania. Kosztami uzyskania są w przypadku udziałów, które zostały objęte, wpłaty na kapitał spółki tj. wkłady pieniężne i niepieniężne oraz ewentualne inne koszty ich objęcia. W przypadku zaś udziałów, które zostały nabyte, kosztem uzyskania przychodu będzie koszt ich nabycie to jest przede wszystkim cena, jaką nabywca za udziały zapłacił. Termin zapłaty podatku od zysków kapitałowych jest dla podatnika bardziej korzystny niż ma to miejsce przy sprzedaży sieci w ramach działalności gospodarczej. Jego zapłata następuje dopiero po zakończeniu roku, w którym doszło do transakcji.

Podatek dochodowy – dla kupującego również ma znaczenie

Dlaczego kupujący ma interesować się podatkiem, którego nie płaci? Dlatego, że sprzedającego interesuje otrzymanie za sieć gotówki w określonej wysokości. Jeżeli transakcja będzie podatkowo nieefektywna, okoliczność ta na pewno odbije się na cenie. Mówiąc inaczej – proszę sobie wyobrazić trzech kupujących, zainteresowanych zakupem sieci. Każdy z nich jest skłonny zapłacić podobną kwotę. Co jeżeli jeden z nich będzie potrafił zaproponować sprzedającemu taki kształt transakcji aby było ona 10% korzystniejsza podatkowo od modelu proponowanego przez konkurentów? Istnieje szansa, że jego oferta zostanie uznana za całościowo lepszą.

Podatek VAT

Podatkowi VAT nie podlega ani sprzedaż sieci jako przedsiębiorstwa ani sprzedaż sieci w postaci udziałów. Podatek ten stosuje się jedynie do sprzedaży sieci mającej prawną klasyfikację rzeczy niestanowiących gospodarczej całości czyli przedsiębiorstwa. Taka sprzedaż jest opodatkowana oraz dokumentowana na zasadach konwencjonalnych – dochodzi tu do wystawienia zwykłej faktury, tyle że zazwyczaj bardzo długiej. 

Podatek od czynności cywilnoprawnych

PCC dotyczy generalnie tych transakcji, których przedmiotem są udziały. Co istotne pojawia się on również przy czynnościach pomocniczych wobec sprzedaży to jest między innymi przy podwyższeniu kapitału zakładowego spółki (np. podczas restrukturyzacji grupy kapitałowej sprzedającego w związku ze sprzedażą) oraz zawarciu umowy pożyczki na potrzeby sfinansowania akwizycji.

Sprzedaż udziałów wiąże się z koniecznością zapłaty podatku w wysokości 1% ceny. Wbrew spotykanym niekiedy w umowach sprzedaży zapisom, nie ma możliwości umownego zdecydowania, która ze stron ten podatek będzie zobowiązana uiścić – obowiązek zapłaty spoczywa zawsze na kupującym.  Obowiązek zapłaty nie jest powiązany z momentem zapłaty ceny wynikającej z umowy sprzedaży. Jest związany z momentem zawarcia samej umowy. I tak w terminie 14 dni kupujący zobowiązany jest sporządzić odpowiednią deklarację PCC oraz złożyć ją na dzienniku podawczym urzędu skarbowego bądź wysłać listem poleconym a także zapłacić podatek na rachunek urzędu skarbowego.

Podsumowując – obciążenia podatkowe wynikające ze sprzedaży sieci telekomunikacyjnej w zależności od okoliczności mogą spoczywać zarówno na sprzedającym jak i kupującym. Biorąc pod uwagę skalę tych obciążeń warto dołożyć starań, aby sprzedaż zaprojektowana została w sposób bezpieczny i jednocześnie efektywny dla obu stron.