Kancelaria Orzeł (https://brightspot.pl/)

W poprzednich artykułach z cyklu „Akwizycja sieci telekomunikacyjnej” opisałem podstawowe założenia audytu sieci na potrzeby jej zakupu (artykuł dostępny tutaj) oraz szczegółowe aspekty działania firmy telekomunikacyjnej, które podlegają audytowi (artykuł dostępny tutaj). Dzisiaj skupię się na kolejnym kroku w procesie zakupu sieci to jest na samej umowie, która tą sprzedaż sankcjonuje. Kształt umowy sprzedaży oraz jej treść i strony uzależnione są od tego, czy przedmiotem sprzedaży jest sieć rozumiana jako przedmiot, czy też sam podmiot, który jest tej sieci właścicielem. 

Transakcja na aktywach

Umowy dotyczące aktywów zawierane są z ich właścicielami. Jeżeli sieć prowadzona jest w formie spółki – stroną tej umowy będzie spółka. Jeżeli sieć prowadzona jest w formie jednoosobowej działalności gospodarczej – stroną umowy będzie osoba fizyczna. Ma to istotne znacznie gdyż to strona umowy będzie uprawniona do otrzymania wynagrodzenia, a co za tym idzie, zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego.

Umowa sprzedaży aktywów zawierana jest w formie uzależnionej od typu tych aktywów. I tak umowa sprzedaży przedsiębiorstwa powinna zostać zawarta w formie z podpisami notarialnie poświadczonymi, umowa sprzedaży wybranych elementów infrastruktur w formie pisemnej, a umowa sprzedaży nieruchomości w formie aktu notarialnego.

Należy zaznaczyć, że przedmiotem transakcji na aktywach nie mogą być umowy jako takie, czyli w szczególności umowy z abonentami czy kontrahentami. Wynika to z faktu, że umowy składają się z wierzytelności czyli uprawnień oraz zobowiązań czyli obowiązków. Wierzytelności mogą zostać przeniesione na podmioty trzecie i co do zasady nie wymaga to zgody zobowiązanych. Zobowiązania również mogą być przeniesione na podmioty trzecie, ale wymaga to zgody podmiotów uprawnionych. W konsekwencji, jeżeli w modelu sprzedaży aktywów mają się znaleźć umowy, tworzy to znaczące wyzwanie organizacyjne. Po pierwsze wszystkich zobowiązanych z tych umów trzeba powiadomić o fakcie przeniesienia wierzytelności aby wiedzieli na czyją rzecz mają świadczyć. Po drugie od wszystkich uprawnionych z umów trzeba uzyskać zgodę na ich przeniesienie na podmiot trzeci. 

Transakcja na udziałach

Umowy sprzedaży udziałów zawierane są pomiędzy ich właścicielami a nabywcą. Forma umowy jest uzależniona od tego czy przedmiotem umowy są udziały czy też akcje. Umowa sprzedaży udziałów zawierana jest w formie z podpisami notarialnie poświadczonymi, a umowa sprzedaży akcji w formie pisemnej. 

Przejście własności udziałów nie jest uzależnione od zmiany umowy spółki czy też wpisu do rejestru przedsiębiorców. Nie zmienia to faktu, że nabycie udziałów powinno być w rejestrze odnotowane (w większości przypadków) oraz notyfikowane spółce. 

Nabycie własności udziałów zapewnia właścicielską kontrolę nad spółką. Nie daje ono jednak prawa do reprezentowania spółki ani prowadzenia jej spraw. To uprawnienie pozostaje w gestii aktualnego zarządu spółki, powołanego jeszcze przez poprzednich właścicieli. Należy zadbać o dokonanie zmian w zarządzie przez powołanie nowych członków oraz zgłoszenie ich do rejestru przedsiębiorców KRS.

Powyższe czynności zasadniczo zamykają działania prawne związane z akwizycją sieci poprzez zakup udziałów w spółce. Należy jednak zauważyć, że w rezultacie jej dokonania nabywca sieci wprowadza nowy podmiot prawa do swojej struktury właścicielskiej tworząc de facto grupę kapitałową. Taka okoliczność nie zawsze jest korzystna z punktu widzenia ekonomiki zarządzania firmą. Stąd też przedsiębiorcy często podejmują dalsze działania zmierzające do połączenia firmy swojej i kupionej w jednym prawnym organizmie. Można to zrobić na następujące sposoby:

  • Wnieść przedsiębiorstwo kupionej spółki do spółki nabywcy tytułem aportu;
  • Przenieść poszczególne aktywa i przepisać umowy związane z przedsiębiorstwem na nabywcę; 
  • Połączyć spółki w procedurze przejęcia spółki kupionej przez dotychczasową;
  • Połączyć spółki w procedurze utworzenia nowej spółki z połączenia spółki kupionej i spółki nabywcy.

Treść umowy sprzedaży

Umowa sprzedaży, bez względu na to czy jej przedmiotem są aktywa czy udział składa się zazwyczaj z następujących elementów:

  • Komparycji – określa datę i miejsce zawarcia umowy a także jej strony i osoby reprezentujące strony. Podstawą do jej sporządzenia są odpisy aktualne z rejestru przedsiębiorców KRS;
  • Preambuły – preambuła jest zwięzłym opisem powodów zawarcia umowy oraz celów jakie strony chcą osiągnąć przez jej zawarcie. Nie zawiera wiążących zapisów ale stanowi podstawę do interpretacji pozostałych części umowy w przypadku ich niejasności;
  • Oświadczeń – w umowie sprzedający składa oświadczenia dotyczące stanu spółki, sprzedawanych udziałów, ich wad prawnych, prawa własności do udziałów oraz prawa do rozporządzania nimi. Ponadto sprzedający składa oświadczenia dotyczące wszystkich okoliczności niezbędnych do podjęcia decyzji przez nabywcę odnośnie zawarcia umowy, uzyskania wszystkich niezbędnych zgód do zawarcia umowy, braku istnienia okoliczności, które mogłyby wpływać na jej ważność, skuteczność lub możliwość wykonania i inne;
  • Przeniesienia własności – sprzedający zobowiązuje się do przeniesienia własności udziałów/akcji lub aktywów a nabywca do ich przyjęcia. W pierwszym przypadku precyzowana jest liczba udziałów lub liczba, typ i seria przenoszonych akcji, w drugim precyzyjnie opisywany jest zespół przenoszonych aktywów;
  • Zapłata – umowa precyzuje cenę oraz sposób jej uiszczenia. Co do zasady przejście własności przedmiotu umowy jest niezależne od zapłaty. Zapłata następuje zazwyczaj w ciągu paru dni od zawarcia umowy przelewem na rachunek wskazany w umowie. Strony mogą z dużym stopniem swobody kształtować harmonogram płatności, walutę i sposób zapłaty;
  • Kary umowne – zazwyczaj wprowadza się kary umowne na okoliczność złożenia nieprawdziwych oświadczeń co do stanu przedmiotu transakcji, ujawnienia informacji poufnych lub naruszenia zakazu konkurencji;
  • Postanowienia dodatkowe – zakaz konkurencji (zakaz prowadzenia przez sprzedającego działalności konkurencyjnej do działalności nabywcy przez określony czas na wskazanym terytorium), określenie zasad współpracy pomiędzy sprzedającym, a nabywcą w przyszłości w postaci udziału sprzedającego w prowadzeniu zbywanego przedsiębiorstwa i inne; 
  • Postanowienia końcowe – adresy do doręczeń dla stron, wybór sądu właściwego do rozpoznawania sporów na gruncie umowy i inne.

Niekiedy strony stosują rozwiązania mające na celu ochronę uprawnienia nabywcy do otrzymania zapłaty. Mają one szczególne znaczenia w sytuacji, gdy zapłata ceny jest odroczona lub podzielona na transze. Do najpopularniejszych rozwiązań należą:

  • Uzależnienie przejścia własności przedmiotu umowy od dokonania zapłaty;
  • Możliwość odstąpienia przez sprzedającego od umowy w przypadku braku zapłaty;
  • Zabezpieczenie zapłaty ceny zastawem rejestrowym na sprzedanych udziałach lub aktywach, które stały się własnością nabywcy;
  • Zabezpieczenia osobiste (poręczenia i gwarancje) lub rzeczowe (zastawy, hipoteki) ustanowione przez nabywcę na rzecz sprzedającego;
  • Zabezpieczenia procesowe – oświadczenie nabywcy o dobrowolnym poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego za zobowiązania wynikające z umowy.

Jeżeli interesują Państwa zagadnienia związane z akwizycją sieci, ich finansowaniem lub audytem, zapraszam do kontaktu – maciej.jojczyk@brightspot.pl

Autor jest prawnikiem i partnerem w Brightspot – https://brightspot.pl/