~ Radca Prawny Marta Heród; Kancelaria ORZEŁ

Dnia 21 grudnia 2020 roku ma dojść do zastąpienia dotychczasowej ustawy prawo telekomunikacyjne, nowym prawem komunikacji elektronicznej (PKE). Planowana zmiana jest wynikiem przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej europejski kodeks łączności elektronicznej (EKŁE). Czy prawo komunikacji elektronicznej rzeczywiście wejdzie w życie z dniem 21 grudnia 2020 r.?  Zgodnie z założeniem Ministerstwa Cyfryzacji – tak, a to oznacza, że warto już dzisiaj pomyśleć nad zmianą dokumentów abonenckich, bo ich wdrożenie wcale nie będzie wiązało się z prostym wydrukowaniem nowych wzorców i przekazaniem BOK „do zastosowania”.

Wejście w życie nowych przepisów będzie wiązało się nie tylko ze zmianą formy i treści dokumentów abonenckich ale przede wszystkim ze zmianą prezentowania oferty, sposobu prowadzenia działań marketingowych oraz co chyba najistotniejsze w całym procesie wdrożenia – koniecznością przeszkolenia pracowników biur obsługi klienta i call center. Co grozi za niedostosowanie wzorców umownych? Sankcja jest zasadnicza – zgodnie z przepisami, przy stosowaniu aktualnych wzorów dokumentacji abonenckiej z dniem 21 grudnia 2020 r. nie dojdzie do prawidłowego zawarcia umowy z abonentem. A zatem – co się zatem zmieni i na co zwrócić szczególną uwagę.

UMOWA Z KONSUMENTEM CZY MIKRO PRZEDSIĘBIORCĄ, MAŁYM PRZEDSIĘBIORCĄ A MOŻE FUNDACJĄ?

Od 21 grudnia 2020 r., Jan Kowalski prowadzący działalność gospodarczą i zawierający umowę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, który:

  1. jest mikro przedsiębiorcą lub
  2. jest małym przedsiębiorcą

będzie traktowany jak konsument, chyba że wyrazi zgodę aby nie stosować do niego szczególnych przepisów dot.  konsumentów.

Podobnie sprawa wygląda z organizacjami pozarządowymi, którymi są między innymi fundacje i stowarzyszenia.
Dociekliwi zapytają – jak ustalić czy abonent jest mikro przedsiębiorcą albo małym przedsiębiorcą i czy może skorzystać z prawa do traktowania go jak konsumenta? O statusie mikro przedsiębiorcy oraz małego przedsiębiorcy decyduje poziom zatrudnienia oraz roczny obrót netto ze sprzedaży towarów i suma aktywów bilansu. Nie wchodząc w szczegóły łącznie to ponad 99% wszystkich przedsiębiorstw w kraju.

Czy zatem status przedsiębiorcy ustalać będzie sam operator w oparciu o dane pozyskane od abonenta tj. dane o przychodach oraz stanie zatrudnienia? Czy operator może żądać przekazania tych danych aby samodzielnie ustalić lub potwierdzić status przedsiębiorcy?
Moim zdaniem nie. Są to dane objęte w części tajemnicą przedsiębiorstwa na mocy art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa PKE nie upoważnia do przetwarzania tych danych jako danych niezwiązanych ze świadczeniem usługi komunikacji elektronicznej.

Tym samym, każdy abonent – przedsiębiorca przed zawarciem umowy powinien złożyć co najmniej oświadczenie o posiadaniu statusu mikro lub małego przedsiębiorcy jeśli chce skorzystać z prawa do traktowania go jak konsumenta w relacjach z dostawcą usług komunikacji elektronicznej.
A dla wyrażenia zgody na to aby nie stosować do mikro lub małego przedsiębiorcy szczególnych przepisów dot.  konsumentów konieczne będzie opracowanie kolejnej zgody i checkboxa do „odklikania

FORMA UMOWY

Tutaj żadnych zmian – przewidziane formy umowy to: forma pisemna, elektroniczna (bezpieczny podpis elektroniczny) oraz dokumentowa (e-mail, sms, nagranie głosowe). W przypadku gdy abonentem jest konsument, musi on zostać poinformowany przed zawarciem umowy o dostępnych formach w jakich możliwe jest zawarcie umowy u danego dostawcy. Od reguły są jednak wyjątki – wymóg zawarcia umowy z formach wyżej wskazanych nie dotyczy między innymi usług przedpłaconych.

Co istotne, ustawa PKE zmierza do popularyzacji formy dokumentowej zawierania umów oraz kontaktu z klientem na odległość. Po pierwsze, rozpoczęcie świadczenia usługi będzie mogło nastąpić po potwierdzeniu tożsamości abonenta za pomocą wideoidentyfikacji (lecz po uzyskaniu decyzji ministra właściwego do spraw informatyzacji w sprawie udostępnienia danych w trybie ograniczonej teletransmisji). Po drugie, jeśli umowa została zawarta w formie dokumentowej, to dostawca jest obowiązany umożliwić abonentowi jej rozwiązanie, wypowiedzenie albo odstąpienie od niej, także w formie dokumentowej. Do tej pory dostawca mógł zastrzec w umowie inną formę dla rozwiązania, wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy zawartej w formie dokumentowej. Ustawa będzie wymagała również aby zwięzłe podsumowanie warunków umowy zostało przekazane abonentowi w formie dokumentowej, niezależnie od formy w jakiej zostanie zawarta sama umowa.

Ustawodawca daje zatem przedsiębiorcom możliwość całkowitego zinformatyzowania swojej działalności (a nawet do tego nakłania) i oferowania swoich usług klientom w trybie „bez wychodzenia z domu”. O ile dotychczas standardem była umowa zawierana w formie pisemnej, od grudnia 2020 r. będzie nim umowa zawierana w formie dokumentowej i na odległość.

UMOWA NA 24 MIESIĄCE – KONIEC Z UMOWAMI O DŁUŻSZYM OKRESIE OBOWIĄZYWANIA!

Na gruncie obowiązującego prawa telekomunikacyjnego, pierwsza umowa zawierana z konsumentem na czas określony nie może być dłuższa niż 24 miesiące.
Od 21 grudnia 2020 r. żadna umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawierana z konsumentem nie będzie mogła być zawarta na okres dłuższy niż 24 miesiące.

KLAUZULA MODYFIKACYJNA – KIEDY MOŻNA JEDNOSTRONNIE ZMIENIĆ WARUNKI UMOWNE?

Obowiązek zamieszczania w umowach tzw. klauzul modyfikacyjnych wynikał dotychczas z decyzji UOKIK. Na gruncie aktualnych przepisów nie istniał zamknięty katalog okoliczności umożliwiających jednostronną zmianę warunków umownych przez dostawcę usług. Okoliczności miały być jednak weryfikowalne na etapie zawierania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. W projekcie PKE ustawodawca poszedł o krok dalej i sformułował zamknięty katalog przyczyn zmiany umowy w trakcie jej obowiązywania. Co do zasady przyczynami pozwalającymi na zmianę warunków umowy będą jedynie zdarzenia niezależne od dostawcy, chyba że zmiana będzie dokonywana na korzyść abonenta. Tym samym już przy formułowaniu ofert sprzedażowych, należy wziąć pod uwagę, że nie zawsze możliwe będzie późniejsze zmodyfikowanie cen. Oferta dostawcy usług powinna zatem uwzględniać ryzyko sprzedażowe i rentowność pakietów w całym okresie obowiązywania umowy z klientem.

PODSUMOWANIE WARUNKÓW UMOWY

Podsumowanie warunków umowy powinno być doręczone abonentowi przed zawarciem umowy. W związku z tym powstaje pytanie – czy oferta przedstawiona w podsumowaniu warunków umowy jest ograniczona w czasie? Zasadą jest aby podsumowanie warunków umowy nie podlegało zmianom. Skoro abonent ma porównać oferty a następnie powrócić po wyborze do jednego dostawcy i z nim podpisać finalnie umowę, to umowa powinna zostać podpisana w kształcie zaproponowanym w informacjach przedumownych oraz podsumowaniu warunków umownych. Zmiana podsumowania po jego wydaniu wydaje się być co do zasady niedopuszczalna, jednakże w mojej ocenie jest sposób na zabezpieczenie interesu przedsiębiorcy bez naruszania przepisów ustawy. Otóż możliwe jest wskazanie w treści podsumowania warunków umowy, że:

  1. podsumowanie zostało opracowane zgodnie z ofertą przedstawioną abonentowi w dniu sporządzenia podsumowania a sama oferta obowiązuje do dnia określonego dnia. Dzień zakończenia obowiązywania tej oferty powinien być odsunięty w czasie np. o 7 lub 14 dni;
  2. podsumowanie dotyczy warunków umów (w tym cen) i promocji (ze wskazaniem, w jakim okresie obowiązuje promocja) obowiązujących u operatora na dzień sporządzania streszczenia, zgodnie z przedstawioną ofertą.
  3. Marketing i reklama usług

Na tym gruncie mamy do czynienia z rewolucją. Żadna ustawa dotychczas nie nakłaniała przedsiębiorców telekomunikacyjnych do marketingu i reklamowania swoich usług tak jak PKE. PKE szczególnie nakłania do tego w razie upływu terminu obowiązywania umowy zawartej na czas określony. Operator ma obowiązek przy informowaniu o automatycznym przedłużeniu umowy, o najkorzystniejszych oferowanych przez siebie pakietach taryfowych.  Jeśli umowa została zawarta na czas określony i ulega ona następnie automatycznemu przedłużeniu na czas nieokreślony, to co najmniej raz do roku, przedsiębiorca telekomunikacyjny ma obowiązek informowania abonenta o najkorzystniejszych oferowanych przez siebie pakietach taryfowych. Zdaniem ustawodawcyprzepisy te mają za zadanie umożliwić abonentowi świadome podjęcie decyzji czy nadal chce korzystać z usług dotychczasowego dostawcy.  Dla dostawców jest to szansa zaprezentowania oferty utrzymaniowej klienta bez konieczności uzyskiwania wcześniejszej zgody na zaprezentowanie „ofert specjalnych”.

Podsumowując, wdrożenie nowych wzorców umownych będzie wymagało od dostawców nie tylko przygotowania nowych treści wzorców, ale także opracowania nowych strategii sprzedażowych, marketingowych oraz procedur operacyjnych.

Wszystkich z Państwa zainteresowanych tematem dokumentów abonenckich i ich wdrożeniem, zachęcam do kontaktu z kancelarią mec. Katarzyny Orzeł pod adresem kancelaria@kancelariaorzel.pl oraz pod numerem tel.: 12 311 04 42.

Zastrzeżenie: niniejszy artykuł został sporządzony na dzień 26 października 2020 r. i został przygotowany w oparciu o projekt ustawy Prawo Komunikacji Elektronicznej, opublikowany na stronie rządowego centrum legislacji w dniu 29 lipca 2020 r. (https://legislacja.gov.pl/projekt/12336501/katalog/12703245#12703245). Tym samym, kwestie prawne poruszone w niniejszym artykule mogą ulec jeszcze zmianie. Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej i ma charakter wyłącznie informacyjny.

~ Radca Prawny Marta Heród; Kancelaria ORZEŁ